ΞΕΦΥΛΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟ...

Ε Ρ Ω Τ Ο Κ Ρ Ι Τ Ο Σ

ΤΟ ΕΠΟΣ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΕΙ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ 
ΜΕ ΤΗΝ ΝΕΩΤΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ

Ο "Ερωτόκριτος" είναι ένα από τα αριστουργήματα της νεώτερης Ελληνικής Λογοτεχνίας. Τον τίτλο του τον έχει πάρει από τον Ερωτόκριτο, το κύριο πρόσωπο του έργου, το οποίο υποδηλώνει «αυτόν που έχει κρίση στον Έρωτα» ή «έχει κριθεί από τον Έρωτα». Κι ο έρωτάς του είναι για την Αρετούσα, την «Αρετή ούσα», «αυτήν που είναι η ίδια η Αρετή».
Ποιητής του «Ερωτόκριτου» είναι ο Βιτσέντζος Κορνάρος (1553 - 1614) από την Σητεία της Κρήτης. Θεωρείται ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους της αναγεννησιακής λογοτεχνίας της Κρήτης.
Ο «Ερωτόκριτος» είναι ένα επικό, αφηγηματικό ποίημα δέκα χιλιάδων δώδεκα (10.012) ιαμβικών δεκαπεντασύλλαβων στίχων. Η γλώσσα του είναι το Κρητικό ιδίωμα, αλλά επεξεργασμένο έτσι ώστε να καταστεί εξαιρετικό λογοτεχνικό όργανο, και η στιχουργία στηρίζεται μεν στο δημοτικό τραγούδι, ταυτόχρονα όμως διαφοροποιείται αρκετά. Το έργο ήταν πολύ δημοφιλές και κυκλοφορούσε σε χειρόγραφα όλον τον 17ο αιώνα, σε όλες τις Περιοχές όπου ζούσε τότε ο Ελληνισμός. Η πρώτη έντυπη έκδοσή του έγινε στην Βενετία το 1713.
Ο Κοραής χαρακτηρίζει τον Κορνάρο «Όμηρο της λαϊκής φιλολογίας» και το έπος του λειτούργησε για τους νεώτερους ποιητές ως σημείο αναφοράς και αστείρευτη πηγή Ελληνικότητας.
Το έπος χωρίζεται σε πέντε Μέρη και η υπόθεση διαδραματίζεται στην αρχαία Αθήνα.
«Εις την Αθήνα, που ήτονε τση μάθησης η βρώσις
και το θρονί της Αρετής κι ο ποταμός τση Γνώσης...»

ΚΑΙ ΔΕΝ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΤΟ ΚΑΚΟ ΚΑΝΕΙΣ, ΑΝ ΔΕΝ ΤΟΥ ΛΑΧΕΙ...

Ποίηση: Βιτσέντζος Κορνάρος, Ερωτόκριτος
Μουσική: Μήτσος Σταυρακάκης
Ερμηνεία: Μαρίνα Δακανάλη & Μήτσος Σταυρακάκης   

Παιγνίδι μας εφαίνεται, ‘τό δούμε φουσκωμένη
από μακρά τη θάλασσα, κι άγρια, και θυμωμένη,
με κύματα άσπρα και θολά, βρυγιά ανακατωμένα,
και τα χαράκια όντε κτυπούν κι αφρίζουν ένα-ένα
και το καράβι αμπώθουσι με μάνητα μεγάλη
στη φουσκωμένη θάλασσα σε μια μερά κ’ εις άλλη.

Κ’ εκείνους τσ’ ανακατωμούς και ταραχές γρικούμε,
και δίχως φόβο από μακρά, γελώντας τσι θωρούμε.
Mα κείνος που στα βάθη της είναι και κιντυνεύγει,
και να γλιτώσει απ’ τη σκληρά, ξετρέχει και γυρεύγει,
αυτός κατέχει να σου πει κι απόκριση να δώσει,
ίντά ‘ναι ο φόβος του γιαλού, αν είναι και γλιτώσει,
και των κυμάτω’ ο πόλεμος, και των ανέμω’ η μάχη,
και δε γνωρίζει το κακό κιανείς, αν δεν του λάχει.

Ο έρωτας στέκει ανάδια μου και τ’ άρματα μου δείχνει,
βαστά φωτιά κι αναλαμπή, κι απάνω μου τη ρίχνει.
Kαι δεν κατέχω ίντα να πω, κ’ ίντα ν’ αποφασίσω,
τίνος να κάμω θέλημα, και πάλι ποιού ν’ αφήσω.

Φόβος και Πόθος πολεμά, κ’ εγώ 'μαι το σημάδι,
και δεν μπορώ τούτα τα δυο να τα συβάσω ομάδι.
Κριτή μ’ εβάλαν και τα δυο, κι απόφαση γυρεύγουν,
πολλά με βασανίζουσι, πολλά με κιντυνεύγουν.

H αγάπη στέκει ανάδια μου κι άδικα τυραννά με,
μ’ άρματα φοβερίζει με, και με φωτιά κεντά με∙
με το ξιφάρι μού μιλεί, με τη σαΐτα λέγει,
το δίκιο τση μ’ αναλαμπή και φλόγα το γυρεύγει.

Kι αν δεν τση κάμω θέλημα, με τη φωτιά με καίγει,
και πλιά παρά τον Kύρη μου βαρίσκει και δοξεύγει.
Kι ως βουληθώ, στον πόλεμον οπού ‘μαι, να νικήσω,
τέσσερα ζάλα κάνω ομπρός, κι οκτώ γιαγέρνω οπίσω.

Σφαίνει όπου πει κι οι λογισμοί τ’ αθρώπου δε γροικούνται
γιατί με δίχως εμιλιά στο πρόσωπο θωρούνται.
Ας πάσκει πούρι όσο μπορεί άθρωπος να τα χώνει,
τ’ αμάτι και το πρόσωπο όλα τα φανερώνει.

Ο ΟΡΚΟΣ ΤΗΣ ΑΡΕΤΟΥΣΑΣ

Ποίηση: Β. Κορνάρος 

Ερμηνεία: Λιζέτα Καλημέρη 

Μουσική: Λουδοβίκος των Ανωγείων

Tα λόγια σου Ρωτόκριτε φαρμάκιν εβαστούσα
ουδ' όλπιζα, ουδ' ανήμενα τ' αυτιά μου ότι ακούσα.

Διώξε τσ' αυτούς τσι λογισμούς κι έγνοια καμμιά μην έχεις
μη θέλεις να ξαναρωτάς το πράμα που κατέχεις.

Και πώς μπορώ να σ' αρνηθώ κι αν θέλω δε μ' αφήνει
τούτη η καρδιά που εσύ έβαλες στ’ς αγάπης το καμίνι.

Κι αν δεν θελήσει η μοίρα μας να σμίξωμεν ομάδι
η ψ’η σου ας έρθει να με βρεί χαιράμενη στον Άδη!

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ - ΤΟ ΚΟΝΤΑΡΟΧΤΥΠΗΜΑ

Ο Ερωτόκριτος - Γκιόστρα (Κονταροχτύπημα) από το χωριό Σκουλικάδο 

Ζακύνθου, στο Ηράκλειο της Κρήτης, την 1 Σεπτεμβρίου 2006.

Μέσα σε τούτον τον καιρόν ήρθεν εκείνη η ώρα,

να μαζωχτούν οι Στρατηγοί, ν' αναγαλλιάσει η Xώρα,

να κονταροκτυπήσουσι, τα Δώρα να κερδέσουν,

να τιμηθούσιν οι καλοί, να ντροπιαστού' όσοι πέσουν...