Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΝΑΣΚΑΦΩΝ ΣΤΟΝ ΤΥΜΒΟ ΚΑΣΤΑ, ΣΤΗΝ ΑΜΦΙΠΟΛΗ

 

«Πρόκειται περί μεγάλου τεχνητού τύμβου, όστις πιθανώς καλύπτει μέγα ταφικόν οικοδόμημα. Διά της μελλοντικής ερεύνης του τύμβου θα ελεγχθεί η ορθότης της υποθέσεως ταύτης».

Με αυτά τα λόγια περιγράφει την πρώτη του ανασκαφή στον λόφο Καστά το 1964 ο αρχαιολόγος Δημήτρης Λαζαρίδης, προβλέποντας σωστά τη σημασία του μνημείου, τα μυστικά του οποίου ευελπιστεί να αποκαλύψει σύντομα η αρχαιολογική σκαπάνη.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο επί 30 χρόνια στενός συνεργάτης του κ. Λαζαρίδη, πρώην αρχιφύλακας του αρχαιολογικού χώρου στην Αμφίπολη, Αλέξανδρος Φ.Κοχλιαρίδης, θυμάται:

«Ήταν φθινόπωρο του 1955. Παιδί τότε, δώδεκα ετών, πήγα με τον πατέρα μου Φίλιππα για να μαζέψω ξύλα. Η νύχτα πλησίαζε κι εμείς κόβαμε και μαζεύαμε από κάτω όσα περισσότερα ξύλα μπορούσαμε για να γυρίσουμε γρήγορα πίσω στο χωριό. Ξαφνικά, βρεθήκαμε μπροστά σε ένα ιδιόμορφο άνοιγμα στο έδαφος, που αρχικά νομίζαμε πως ήταν σπηλιά. Τα σκαλοπάτια, όμως, που είδαμε στο βάθος μας προβλημάτισαν».

«Ειδοποιήσαμε αμέσως τον παππού μας Νικόλαο, που ήταν και ο σοφός της οικογένειας. Μας συμβούλεψε να ενημερώσουμε την Αρχαιολογική Υπηρεσία της Καβάλας, της οποίας προϊστάμενος ήταν τότε κάποιος Δημήτρης Λαζαρίδης. Ύστερα από δυο μέρες ήρθε. Θα μου μείνει αξέχαστη η πρώτη συνάντησή μας στη σημερινή γέφυρα του ποταμού Στρυμόνα. Ένας ευχάριστος νέος, γεμάτος αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα. Τον μεταφέραμε στο χωριό με το γαϊδουράκι και τον πήγαμε στο σημείο -η σπηλιά, όπως μας αποκάλυψε, ήταν ένας λαξευτός τάφος ελληνιστικών χρόνων. Το πρώτο στοιχείο από έναν ολόκληρο αρχαίο πολιτισμό, που έκρυβε στα "σπλάχνα" της η περιοχή μας και η αρχαιολογική σκαπάνη θα τον αποκάλυπτε» εξιστορεί ο κ. Κοχλιαρίδης.

Οι πρώτες αποκαλύψεις

Οι πρώτες ανασκαφές στο συγκεκριμένο σημείο, βορειοανατολικά της Αμφίπολης, πηγαίνοντας για τον λόφο Καστά, ξεκίνησαν έναν χρόνο μετά, το 1956. Κατά τη διάρκεια της ανασκαφής ήρθε στο φως το ελληνιστικό νεκροταφείο, με τα πλούσια ευρήματά του, που φυλάσσονται σήμερα στο αρχαιολογικό Μουσείο της Αμφίπολης.

«26 Απριλίου 1956. Άρχισαν συστηματικές ανασκαφές στην Αμφίπολη, σ' ένα μεγάλο νεκροταφείο για να προστατευτεί η περιοχή από την αρχαιοκαπηλία. Χωρίς κανέναν φύλακα ή άλλο υπάλληλο- αρχαιολόγο, αρχιτέκτονα, συντηρητή. Πήρα την απόφαση να αρχίσω, παρά τις αδυναμίες, για να διασωθεί το καταπληκτικό πλήθος των κτερισμάτων. Ο τόπος ήταν γεμάτος σκάμματα και τομείς αρχαιοκαπήλων. Αποφάσισα αμέσως την ανασκαφή στη θέση αυτή» θα γράψει στο ημερολόγιό του ο αρχαιολόγος Δημήτρης Λαζαρίδης.

Το 1958, μια αναθηματική επιγραφή, πεταγμένη δίπλα σε ρεματιά, νοτιοανατολικά της Κοινότητας Αμφίπολης, οδηγεί τον αρχαιολόγο στην ταύτιση του χώρου με το ιερό της Κλειούς. «Ευμήτις Ηγησίστρατο Κλεοί Ανέθηκεν» έγραφε. Οι ανασκαφές στο σημείο έφεραν στο φως τοίχο από πλίνθινο πωρόλιθο, μελαμβαφή αγγεία, όστρακα, νομίσματα, αγαλματίδια και άλλα αρχαιολογικά ευρήματα.

Έναν χρόνο μετά, μία επιγραφή σε ρωμαϊκό τάφο έδινε την πληροφορία πως εκεί ήταν θαμμένος ο γιατρός Σέξτος Ιούλιος Χαρίτων. Η Αμφίπολη άρχισε να φέρνει στο φως τα ονόματα των πολιτών της: Ευμήτις, Σέξτος, Ιούλιος, Δημητρίας, Ευβουλίδου, Αριστονόη, Μυρτώ, Νικάσιππος, Πίπις και Φανίς.

Το 1960 είναι μία «τυχερή χρονιά» για τον Δημήτρη Λαζαρίδη, καθώς οι έρευνες αποκαλύπτουν έναν μακεδονικό ασύλητο τάφο, που είναι και ο μεγαλύτερος της Αμφίπολης.

Χρυσά δακτυλίδια, ένα χρυσό στεφάνι από φύλλα ελιάς κι ένας ασημένιος καθρέφτης είναι μερικά μόνο από τα ευρήματα του που φιλοξενούνται σήμερα στο αρχαιολογικό μουσείο Αμφίπολης.

Οι έρευνες του αρχαιολόγου συνεχίζονται και επιχειρεί πλήθος δοκιμαστικών τομών στην ομαλή έκταση της Ακρόπολης, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

«Το 1964, ο Δημήτρης Λαζαρίδης κάνει την πρώτη τομή στον λόφο Καστά και εντοπίζει την περίμετρο του ταφικού περιβόλου. Αποκαλύπτει, τότε, 41 μέτρα της περιμέτρου μήκος, με 0,80 εκατ. στο ύψος. Εκείνα τα χρόνια, οι ανασκαφές ήταν δύσκολες- γίνονταν με τον κασμά και το φτυάρι, δεν υπήρχαν μηχανήματα, ούτε πολλά λεφτά. Ύστερα από δύο-τρεις μέρες, μία ξαφνική βροχή γέμισε με χώμα το σκάμμα των αρχαιολογικών ανασκαφών. Το 1965 ξεκινά την ανασκαφή στο ίδιο σημείο και αποκαλύπτει πλέον κομμάτι της περιβόλου» λέει ο κ. Κοχλιαρίδης.

Η χούντα και οι μετέπειτα αποκαλύψεις

Ο κ. Κοχλιαρίδης θυμάται πως τις αρχαιολογικές ανασκαφές έρχεται να διακόψει η δικτατορία των Απριλιανών. «Οι στραγγαλιστές της Δημοκρατίας» λέει «δεν μπορούσαν να ανεχθούν ανθρώπους δημοκρατικών πεποιθήσεων, όπως ο Δημήτρης Λαζαρίδης, και τον απομακρύνουν από τον χώρο της εργασίας του. Το διάστημα που ακολούθησε, από το 1967 έως το 1971, υπήρξε για την αρχαιολογική Αμφίπολη η πιο νεκρή και άγονη περίοδος».

Μετά το 1971, με χρηματοδότηση της Αρχαιολογικής Εταιρείας καθώς και με την ηθική και υλική στήριξη του γνωστού τότε πολεοδόμου Δοξιάδη, ο Δ. Λαζαρίδης επιστρέφει στην Αμφίπολη και ξεκινά με μεγαλύτερο ζήλο τις ανασκαφές του.

Επαληθεύει, με τα ευρήματα του, όλα όσα εξιστορούσε ο Θουκυδίδης, συνεχίζει τις ανασκαφές και υποθέτει, τότε με τους τοπογράφους, ότι η περίμετρος του λόφου Καστά «αγγίζει» τα 487 μέτρα. Ήταν πλέον πεπεισμένος ότι επρόκειτο για μεγάλο ταφικό μνημείο.

Ο Δ.Λαζαρίδης δημιουργεί τότε ένα άτυπο «ανοιχτό λαϊκό πανεπιστήμιο», ενημερώνοντας όλους όσοι πλησίαζαν τις ανασκαφές του για την ιστορία της Αμφίπολης και τα ευρήματά του.

Συνεχίζει τις ανασκαφές στον λόφο Καστά, αλλάζοντας όμως τη φορά της ανασκαφικής σκαπάνης και ξεκινώντας από την κορυφή του.

«Προχωρά 13-14 μέτρα βάθος. Εκεί αποκαλύπτει αρχαϊκούς ασύλητους κιβωτιόσχημους τάφους της εποχής του σιδήρου, μέσα στους οποίους είναι θαμμένες γυναίκες, παιδιά και άνδρες με οπλισμό. Συνεχίζει την εκσκαφή του ώσπου βρίσκεται στον φυσικό λόφο του Καστά. Εκεί κάνει νέες τομές και κατεβαίνει τμηματικά στον λόφο, αποκαλύπτοντας σταδιακά ένα μεγάλο τετράπλευρο οικοδόμημα, διαστάσεων 10x10 μ., με 5 μ. ύψος. Ο αρχαιολόγος απεφάνθη ότι αυτό ήταν το ταφικό σήμα του τύμβου, το οποίο στην αρχαιότητα βρισκόταν μέσα στο χώμα» λέει ο κ. Κοχλιαρίδης.

«Πίστευε ότι εδώ ήταν θαμμένος ο μικρός Αλέξανδρος και η μητέρα του Ρωξάνη. Αυτό το στήριζε στα ιστορικά γεγονότα που έλεγαν, ότι ο Κάσσανδρος, φοβούμενος την οργή των Φιλιππαίων, που αγαπούσαν τον μικρό Αλέξανδρο, έκανε έναν μεγαλειώδη τάφο και τον έθαψε με τιμές βασιλικές, ενώ για τον Μέγα Αλέξανδρο πίστευε ότι ήταν θαμμένος στην Αλεξάνδρεια»  επισημαίνει.

Οι ανασκαφές του Δ. Λαζαρίδη, δεν περιορίζονταν μόνο στο Καστά. Το 1972 αρχίζει η συστηματική έρευνα των οχυρώσεων της πόλης. Ο αρχαιολόγος περιφέρεται στους λόφους και στις πλαγιές, όπου απλωνόταν άλλοτε η ένδοξη πόλη και αναπλάθει μέσα στο μυαλό του τα τείχη, την Αγορά και τα σπίτια της. Το 1972 αποκαλύπτει μέρος από τα τείχη, μήκους περίπου 7,5 χιλιομέτρων, τις «Θράκες Πύλες», που αναφέρει και ο Θουκυδίδης.

Η γνωριμία με την Κ.Περιστέρη και ο πρόωρος θάνατος

Την Κατερίνα Περιστέρη, ο Δημήτρης Λαζαρίδης τη γνώρισε το 1979-'80. Δούλεψε μαζί του για δύο χρόνια, καθώς στενός συνεργάτης του Λαζαρίδη ήταν ο φιλόλογος, σύζυγος της Κατερίνας Περιστέρη, Μόσχος Οτατζής. Η Κ. Περιστέρη γνώριζε για την περίμετρο της Αρχαίας Αμφίπολης" θα μας πει ο πρώην αρχιφύλακας των αρχαιολογικών ανασκαφών. 

Το 1982 άρχισαν οι ανασκαφές στο πρώτο μεγάλο δημόσιο κτίριο της Αρχαίας Αμφίπολης, που οι επιγραφές ταυτίζονταν με το Γυμνάσιο.

«Το 1984, ο Δημήτρης Λαζαρίδης αρρώστησε και δυστυχώς ήρθε ο πρόωρος θάνατός του. Το όνειρό του να συνεχίσει την ανασκαφή στον λόφο Καστά έμεινε ανεκπλήρωτο. Τις ανασκαφές του Δημήτρη Λαζαρίδη στο Αρχαίο Γυμνάσιο αναλαμβάνει η κόρη του Καλλιόπη Λαζαρίδη, η οποία δεν ασχολείται καθόλου με τον λόφο Καστά και εμμένει στις ανασκαφές της στο Αρχαίο Γυμνάσιο της Αμφίπολης, σύμφωνα με εντολή της Αρχαιολογικής Εταιρείας» εξιστορεί ο κ. Κοχλιαρίδης.

Μετά τον θάνατο του Λαζαρίδη, το 1985, οι έρευνες επί του λόφου Καστά συνεχίστηκαν από την αρχαιολόγο Χάιδω Κουκούλη, η οποία βρήκε κι άλλους τάφους της ίδιας εποχής.

Η Κ. Περιστέρη αναλαμβάνει τη θέση της προϊσταμένης της ΚΗ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων στις Σέρρες το 2009 και αμέσως αρχίζει δουλειά στην περιοχή της ανασκαφής.

Το 2012, η αρχαιολόγος φέρνει στο φως το μεγαλειώδες περίβολο του τύμβου, δικαιώνοντας όλες τις αρχαιολογικές προβλέψεις του Δ.Λαζαρίδη.

«Υπομονή που χρειάζεται να έχεις, καθώς μια ανασκαφή απαιτεί να γίνουν εξαιρετικά λεπτές εργασίες...» έγραφε, χρόνια πριν, στο ημερολόγιό του ο Δ. Λαζαρίδης, συμπληρώνοντας: «Το γοητευτικό ταξίδι σε τόσους παλιούς καιρούς, που συχνά σου επιτρέπουν να γνωρίσεις μόνο ένα ελάχιστο κομμάτι της ζωής των ανθρώπων τότε, είναι όπως σ' ένα σκοτεινό δωμάτιο μπαίνει το φως μόνο από μια μικρή χαραμάδα».

 ΠΗΓΗ

ΠΟΙΟ ΜΥΣΤΙΚΟ "ΚΡΥΒΕΙ" Ο ΛΕΟΝΤΑΣ ΤΗΣ ΑΜΦΙΠΟΛΗΣ;

Εντυπωσιακός τάφος αποκαλύπτεται στην Αρχαία Αμφίπολη

Το ταφικό μνημείο του Λέοντα της Αμφίπολης συνδέεται με το ταφικό σήμα του τύμβου   (Φωτογραφία:  ΑΠΕ )

---

Μπροστά στην αποκάλυψη ενός σημαντικού αρχαιολογικού τάφου βρίσκονται οι αρχαιολόγοι που συμμετέχουν στις ανασκαφές στον μοναδικό μνημειακό περίβολο του Τύμβου Καστά, στην Αρχαία Αμφίπολη. Στην περιοχή, η οποία φυλάσσεται τα τελευταία 24ωρα από μεγάλη αστυνομική δύναμη, καταγράφεται έντονη κινητικότητα, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες, το υπουργείο Πολιτισμού έχει ενημερωθεί για όλες εξελίξεις.

Τα ερωτήματα που γεννιούνται είναι πολλά. Πρόκειται για έναν μεγάλο βασιλικό τάφο; Από τη μεριά της η προϊσταμένη της ΚΗ’ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Κατερίνα Περιστέρη, τηρεί σιγή ιχθύος για το όλο ζήτημα, ενώ ενημερώνει καθημερινά για όλες τις αρχαιολογικές ανακαλύψεις το υπουργείο Πολιτισμού.

Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από την Κατερίνα Περιστέρη στην 27η αρχαιολογική επιστημονική συνάντηση, που διεξήχθη στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, τα δύο τελευταία έτη, κατά τη διεξαγωγή των ανασκαφών στον λόφο Καστά, αποκαλύπτεται ένας μοναδικός ταφικός περίβολος στον κόσμο, λόγω του μεγέθους του που αγγίζει τα 500 περίπου μέτρα, με ακριβείς αναλογίες ύψους 3 μέτρων και συνολικού μήκους 497 μέτρων.

Το Ιούνιο, μετά τη χρηματοδότηση των 100.000 ευρώ από το υπουργείο Πολιτισμού, οι ανασκαφές που είχαν σταματήσει λόγω χειμερινής περιόδου συνεχίστηκαν, με την κ. Περιστέρη να απομακρύνει αρχικά τους τόνους χώματος που σκέπαζαν τον λόφο Καστά, και στη συνέχεια να ολοκληρώνει την ανασκαφή του μεγαλοπρεπούς ταφικού περιβόλου που χρονολογείται στο τελευταίο τέταρτο του 4ου αι. π.Χ.

Όπως είχε επισημάνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, στην 27η αρχαιολογική επιστημονική συνάντηση, η κ. Περιστέρη, «κατά την περίοδο που χρονολογείται ο ταφικός περίβολος, μετά τον θάνατο του Μ. Αλεξάνδρου μέχρι το τέλος του 4ου π.Χ. αιώνα, διαδραματίζονται σπουδαία ιστορικά γεγονότα στην περιοχή της Αμφίπολης. Σημαντικοί στρατηγοί και ναύαρχοι του Μ. Αλεξάνδρου σχετίζονται με την περιοχή. Εδώ ο Κάσσανδρος εξορίζει και θανατώνει το 311 π.Χ. τη νόμιμη σύζυγο του Μ. Αλεξάνδρου Ρωξάνη και το γιό του Αλέξανδρο Δ’».

Ο ταφικός περίβολος χρονολογείται γύρω στο 325 – 300 π.Χ. και φέρεται να έχει την υπογραφή του φημισμένου της εποχής εκείνης, αρχιτέκτονα, Δεινοκράτη, που σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία ήταν και στενός φίλος του Μ. Αλεξάνδρου.
Οικοδομήθηκε από θασίτικο μάρμαρο που μεταφέρθηκε στη περιοχή με ειδικά πλοιάρια, ενώ οι μαρμάρινοι δόμοι από την Αλική της Θάσου, τοποθετήθηκαν με ειδικούς γερανούς, κατασκευασμένους από ξύλο, σίδηρο και μολύβι, ίχνη των οποίων βρέθηκαν κατά την αρχαιολογική ανασκαφή. 

Σύμφωνα με τις αρχαιολογικές έρευνες, ένα μεγάλο μέρος του περιβόλου έχει αποξυλωθεί κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους με αποτέλεσμα αρκετά μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη του να μη βρίσκονται στη θέση τους. Μια ευρύτερη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην περιοχή της Αμφίπολης στην προσπάθεια να εντοπιστούν τα χαμένα αρχιτεκτονικά μέλη, οδήγησε την Κατερίνα Περιστέρη και τους συνεργάτες της, στην περιοχή του χώρου του μνημείου του Λέοντα της Αμφίπολης όπου τα χαμένα μέλη του περιβόλου, βρέθηκαν είτε διάσπαρτα, είτε εντοιχισμένα στη βάση του Λέοντος. Η χρονολόγηση τόσο του ταφικού περιβόλου όσο και του Λέοντα συμπίπτει και ανήκει στο τελευταίο τέταρτο του 4π.Χ. αιώνα.

«Μετά την ανακάλυψη του ταφικού περιβόλου του τύμβου Καστά, όπως απέδειξε η έρευνά μας, το ταφικό μνημείο του Λεόντα συνδέεται με το ταφικό σήμα του τύμβου που στην πραγματικότητα είναι το θεμέλιό του και τοποθετείται στην κορυφή του τύμβου βάσει και της γεωμετρίας που μας δίνει ο ταφικός περίβολος» είπε κατά την παρουσίαση των ανασκαφών της η προϊσταμένη της ΚΗ’ Εφορίας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων.

Παρουσιάζοντας τα νέα ανασκαφικά δεδομένα, με αρχιτεκτονική τεκμηρίωση, για τον τρόπο και τον τόπο κατασκευής του μνημείο του Λέοντα της Αμφίπολης, ο διεθνώς αναγνωρισμένος αρχιτέκτονας Μιχάλης Λεφαντζής, τόνισε ότι τα χαμένα μέλη του ταφικού περιβόλου αποτελούν σήμερα τη βάση του Λέοντα της Αμφίπολης, ενώ η κλίση των μαρμάρινων δόμων αποδεικνύει την κυκλική τους φορά και ότι είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι του μεγάλου ταφικού περιβόλου.

Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τον αρχιτέκτονα Μιχάλη Λεφαντζή, ο περήφανος Λέοντας της Αμφίπολης, με ύψος 5,20 μέτρων αποδεικνύεται πως ήταν στην κορυφή του ταφικού μνημείου του Καστά, πάνω σε ένα μαρμάρινο βάθρο που τα κομμάτια του μεταφέρθηκαν από τα λατομεία της Θάσου, με ειδικές σχεδίες και ξύλινα κάρα που τραβούσαν βόδια εργασίας. Ο Λέοντας της Αμφίπολης, σύμφωνα πάντα με τον ίδιο, φέρεται ότι φιλοτεχνήθηκε στο συγκεκριμένο σημείο, χωρίς να είναι γνωστό, ακόμη το όνομα του μεγάλου γλύπτη της εποχής.

ΠΗΓΗ

ΕΠΙΤΥΜΒΙΑ ΣΤΗΛΗ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΟΥΣ

 Σύγχρονη Επιτύμβια Στήλη του Θεμιστοκλέους, που τοποθετήθηκε άνωθεν του ταφικού του μνημείου. Τα αποκαλυπτήρια έγιναν σήμερα Τετάρτη 23-7-2014 από τον Δήμαρχο Δραπετσώνας - Κερατσινίου κ. Λουκά Τζανή, παρουσία οπλιτών του αγήματος "Σπαρτιατικές Μόρες".

ΟΜΗΡΙΚΕΣ ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ... TERRA HOMERICA

Ολονυκτίες με Ομηρο σε πανεπιστήμια των ΗΠΑ

Είναι 7.30 το πρωί και ο πρώτος στίχος της Οδύσσειας «Ανδρα μοι έννεπε, Μούσα, πολύτροπον, ος μάλα πολλά» ακούγεται από τον κήπο του πανεπιστημίου.

Σε κάποιες περιπτώσεις οι φοιτητές και οι καθηγητές αποφασίζουν να ζωντανέψουν περισσότερο τη διοργάνωση και επιστρατεύουν περικεφαλαίες, χλαμύδες και δάφνινα στεφάνια

Είναι μια από τις ημέρες που οι ήρωες του Ομήρου ζωντανεύουν σε δεκάδες αμερικανικά πανεπιστήμια, από τη Νέα Υόρκη έως το Τέξας, με την ανάγνωση της Οδύσσειας και της Ιλιάδας από τον πρώτο έως τον τελευταίο στίχο τους.
Φοιτητές, καθηγητές, διοικητικοί υπάλληλοι και άνθρωποι που δεν έχουν καμία σχέση με την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά μοιράζονται την αγάπη για τα διάσημα έπη, περιμένουν τη σειρά τους για να διαβάσουν ένα απόσπασμα της Οδύσσειας ή της Ιλιάδας με σκοπό να μεταδώσουν τη γνώση για τον Ομηρο στους σπουδαστές και την τοπική κοινωνία. Η ανάγνωση ξεπερνά σε διάρκεια τις 15 ώρες και ολοκληρώνεται λίγο πριν από τα μεσάνυχτα, όταν ο τελευταίος αναγνώστης διαβάσει το στίχο «Μέντορι ειδομένη ημέν δέμας ηδέ και αυδήν» και κλείσει το βιβλίο του.
Οι μαραθώνιοι έχουν γίνει τόσο δημοφιλείς τα τελευταία χρόνια ώστε οι Αμερικανοί, οι οποίοι έχουν το μάρκετινγκ στο αίμα τους, εφηύραν τον όρο «Homerathon», τυπώνοντας πάντα τα αντίστοιχα μπλουζάκια και αφίσες, ώστε να προωθήσουν τη διοργάνωση.

Οι καθηγητές Τσάρλς Τσέισον και Τζάκι Μάρεϊ θεωρούν ότι οι μαραθώνιοι ανάγνωσης των έργων του Ομήρου έχουν εκπαιδευτική αλλά και ψυχαγωγική διάσταση

Οι «Ομηρικοί Μαραθώνιοι» είναι λίγο από όλα. Εχουν κάτι από αναπαράσταση των γιορτών της αρχαίας Αθήνας, όπου γινόταν απαγγελία των ομηρικών επών από την αρχή μέχρι το τέλος, και κάτι από πρακτική εξάσκηση για τους φοιτητές κλασικών σπουδών. Επιπλέον, χαρακτηρίζονται από το συνηθισμένο αμερικανικό κολεγιακό χιούμορ. Ο Τσαρλς Τσέισον, διευθυντής του τμήματος κλασικών σπουδών στο πανεπιστήμιο του Τέξας, το οποίο ήταν ένα από τα πρώτα που διοργάνωσαν ένα μαραθώνιο ανάγνωσης ομηρικού έργου λέει στο «Εθνος» ότι «αυτό είναι ακριβώς το είδος της πρακτικής άσκησης που χρειάζονται οι φοιτητές των κλασικών σπουδών. Επίσης είναι ένας διασκεδαστικός τρόπος για να δείξουμε κάτι διαφορετικό στην πλειονότητα των φοιτητών που σπουδάζουν μαθηματικά, διοίκηση επιχειρήσεων ή οικονομικά, με το σκεπτικό ότι θα έχουν καλύτερα αμειβόμενες δουλειές. Δυστυχώς, στις ΗΠΑ οι κλασικές σπουδές κινδυνεύουν».

Τους κερδίζει η Οδύσσεια

Δύο νεαροί μελετούν προσεκτικά τα ομηρικά κείμενα πριν ανέβουν στο βήμα

Μολονότι και τα δύο έπη του Ομήρου είναι εξαιρετικά δημοφιλή, η πλάστιγγα γέρνει ελαφρά προς την Οδύσσεια αφενός επειδή η Ιλιάδα είναι κατά 3.500 στίχους μεγαλύτερη και αφετέρου επειδή θεωρείται, θεματικά, από τους Αμερικάνους πιο «βαρύ» έργο. Η Τζάκι Μάρεϊ, καθηγήτρια κλασικών σπουδών του κολεγίου Skidmore στη Νέα Υόρκη, εξηγεί ότι «προτιμούμε την Οδύσσεια γιατί είναι περισσότερο γνωστή στον κόσμο, και επιπλέον είναι αρκετά περιπετειώδης για να κρατά το ενδιαφέρον των ανθρώπων που δεν γνωρίζουν το έργο του Ομήρου. Εχει ιστορίες με τέρατα και μάγισσες που πάντα κρατούν το ενδιαφέρον».Θα περίμενε κάποιος ότι αυτοί οι μαραθώνιοι απευθύνονται αποκλειστικά στους φοιτητές και τους καθηγητές του τομέα των κλασικών σπουδών. Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι διαφορετική. Τρεις χιλιάδες χρόνια μετά τη συγγραφή τους, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια εξακολουθούν να γοητεύουν τους αναγνώστες σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης. «Αναμφίβολα η πλειονότητα όσων έρχονται να διαβάσουν ή να ακούσουν ανήκουν στον κλάδο μας. Εχουμε όμως και μαθητές σχολείων, φοιτητές άλλων κλάδων που δεν κάθονται 15 ώρες, αλλά περνούν για μία ώρα και ακούν κάποιες ραψωδίες, απλούς ανθρώπους που δεν έχουν σχέση με το πανεπιστήμιο. Πριν από λίγα χρόνια ήρθε για να λάβει μέρος ένας συνταξιούχος καθηγητής, ο οποίος ταξίδεψε εκατοντάδες χιλιόμετρα μόνο για να διαβάσει μια ραψωδία».

Μέχρι και μπλουζάκια τυπώνουν οι διοργανωτές

Τις περισσότερες φορές τα ομηρικά κείμενα απαγγέλλονται από την αγγλική μετάφραση. Σε σπάνιες περιπτώσεις κάποιοι επιλέγουν να διαβάσουν στα ελληνικά, κάτι που μπορεί δημιουργήσει εξαιρετικά αστείες καταστάσεις. «Πριν από λίγα χρόνια ένας από τους συμμετέχοντες, ο οποίος δεν ήταν μέλος της πανεπιστημιακής κοινότητας, διάβαζε το κείμενο στα ελληνικά. Αυτό που άκουγα με ξένιζε. Μετά από λίγη ώρα κατάλαβα ότι διάβαζε τη Βίβλο και όχι την Οδύσσεια. Χρειάστηκε αρκετή ώρα για να τον απομακρύνουμε» διηγείται ο καθηγητής Τσέισον.

ΠΙΣΤΟΙ ΣΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΠΝΕΥΜΑ
Ανάγνωση με περικεφαλαίες και χλαμύδες
Αρκετοί από τους μαραθωνίους περιλαμβάνουν μόνο την ανάγνωση του κειμένου. Σε κάποιες περιπτώσεις, ωστόσο, οι φοιτητές και οι καθηγητές αποφασίζουν να ζωντανέψουν περισσότερο τη διοργάνωση. Eτσι, επιστρατεύονται περικεφαλαίες, χλαμύδες, δάφνινα στεφάνια και μουσικά όργανα.

Αν και θα μπορούσε να θεωρηθεί κωμικό ή να εκληφθεί ως παρωδία, η χιουμοριστική αντιμετώπιση των μαραθωνίων είναι συχνά ο λόγος της επιτυχίας τους.
Ο καθηγητής Τσέισον λέει ότι το Πανεπιστήμιο του Τέξας «έχει μια μεγάλη συλλογή από περικεφαλαίες, σπαθιά και ρούχα που παραπέμπουν στην αρχαιότητα. Ο κόσμος θέλει να τα φοράει κατά τη διάρκεια του μαραθωνίου».
Στο κολέγιο Skidmore οι αναγνώσεις γίνονται συχνά με τη συνοδεία μουσικής. Κάθε ραψωδία συνοδεύεται από ακουστικές κιθάρες οι οποίες, όπως εξηγεί η καθηγήτρια Μάρεϊ, μεγιστοποιούν το συναίσθημα των ομηρικών επών.
Αυτοσχεδιάζουν
«Δεν υπάρχει κάποιο προκαθορισμένο ή συγκεκριμένο κομμάτι που παίζουν όσοι αποφασίσουν να ντύσουν με τη μουσική τους την ανάγνωση των κειμένων. Τις περισσότερες φορές είναι μουσικοί αυτοσχεδιασμοί. Επίσης η ίδια η μουσική δεν έχει καμία σχέση με αυτήν της Αρχαίας Ελλάδας. Θα ήταν μια πολύ καλή ιδέα, αν μπορούσαμε να υλοποιήσουμε κάτι τέτοιο, αλλά δυστυχώς δεν γνωρίζω αν υπάρχουν μουσικοί στις ΗΠΑ που έχουν αυτές τις γνώσεις», καταλήγει η καθηγήτρια Μάρεϊ.

Στέλιος Βογιατζάκης


ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ
Τζάνετ Λόουλερ
Η Ιλιάδα είναι ό,τι πιο σπουδαιό
Η Τζάνετ Λόουλερ είναι φοιτήτρια κλασικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Αϊοβα και μία από τις επικεφαλής της αδελφότητας ΗΣΦ, η οποία έχει ως μέλη φοιτητές από πανεπιστήμια των ΗΠΑ που ακολουθούν τον κλάδο των κλασικών σπουδών.
Φέτος ανέλαβε τη διοργάνωση του μαραθωνίου με σκοπό να κάνει το έργο του Ομήρου γνωστό σε περισσότερους ανθρώπους. «Δεν είναι τόσο πολλοί οι Αμερικανοί που γνωρίζουν την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Προσπαθούμε να προσελκύσουμε όσο περισσότερο κόσμο μπορούμε και νομίζουμε ότι τα καταφέρνουμε», λέει στο «Εθνος».
Η Τζάνετ αγαπάει την Οδύσσεια αλλά θεωρεί ασύγκριτη την Ιλιάδα. «Είναι η σπουδαιότερη ποίηση που έχει γραφτεί ποτέ», λέει και συμπληρώνει ότι «η Ιλιάδα σε αποζημιώνει κάθε φορά που τη διαβάζεις. Είναι ηρωική και ταυτόχρονα ανθρώπινη. Η σημασία τού να είναι κάποιος ήρωας και οι ευθύνες που πρέπει να αναλάβει».
Για την Αμερικανίδα φοιτήτρια τα κλασικά έργα του Ομήρου ανοίγουν παράθυρο στον ελληνικό πολιτισμό, τον οποίο θεωρεί έναν από τους πιο σημαντικούς του κόσμου. «Η Ελλάδα έχει πολύ πλούσια ιστορία και διαβάζοντας τα ομηρικά έπη σού γεννάται η επιθυμία να μάθεις περισσότερα για τη χώρα και να την επισκεφθείς. Είναι κάτι που θέλω να κάνω στο μέλλον».

ΠΗΓΗ

ΙΑΠΩΝΙΑ: ΧΡΕΟΣ ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΦΑΝΤΑΣΙΑ!

Τελικά, γίνεται να αυξηθεί και άλλο...
Ο λόγος για το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας, το οποίο έσπασε ένα ακόμα ρεκόρ.
Ξεπέρασε τα 1.000 τρισεκατομμύρια γεν (έφτασε τα 1017,9 τρισεκατομμύρια γεν), ποσό που ισούται με περίπου 7,3 τρισεκατομμύρια ευρώ.
Τα στοιχεία δόθηκαν στη δημοσιότητα από το ιαπωνικό υπουργείο Οικονομικών και αφορούν το τέλος του 2013.
Με το μέγεθος του χρέους να ξεπερνά το 200% του ΑΕΠ (που βρίσκεται στα 475 τρισεκατομμύρια γεν), αναλυτές ανά τον κόσμο έχουν αρχίσει να προειδοποιούν για τη βιωσιμότητα του ιαπωνικού χρέους.
Η κυβέρνηση του Σίνζο Άμπε βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος, καθώς προσπαθεί, με γενναίες ενέσεις ρευστότητας, να βγάλει την Ιαπωνία από τη στασιμότητα και τον χαμηλό πληθωρισμό.
Όμως, το ασφαλές καταφύγιο της ιαπωνικής οικονομίας, δηλαδή οι αποταμιεύσεις των πολιτών της, συρρικνώνονται, γεγονός που την αφήνει έκθετη σε ενδεχόμενες κρίσεις χρέους, ανάλογες με αυτές που υπέφερε η Ευρωζώνη.

ΠΗΓΗ

ΑΦΕΛΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑ: ΤΕΛΙΚΑ, ΣΕ ΠΟΙΟΝ ΧΡΩΣΤΑΝΕ ΟΛΟΙ; ΑΝ Η ΙΑΠΩΝΙΑ ΕΧΕΙ ΕΝΑ ΤΕΤΟΙΟ ΧΡΕΟΣ (!!), ΜΙΑ ΧΩΡΑ ΟΠΟΥ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΑΠΟ "ΚΑΡΟΣΙ", ΔΗΛΑΔΗ, ΑΠΟ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (!!) -Karōshi (過労死), which can be translated literally from Japanese as "death from overwork", is occupational sudden death, ΤΟΤΕ, ΕΥΛΟΓΑ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΣΥΜΠΕΡΑΝΟΥΜΕ ΟΤΙ, Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ "ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ" ΜΙΑΣ ΧΩΡΑΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ "ΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ" Ή "ΟΚΝΗΡΙΑΣ" (ΤΕΜΠΕΛΙΑΣ) ΕΝΟΣ ΛΑΟΥ... ΑΝΑΓΕΤΑΙ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΑΦΑΝΕΣΤΕΡΕΣ ΑΙΤΙΕΣ...

ΣΦΟΔΡΗ ΚΑΚΟΚΑΙΡΙΑ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ: ΑΡΑΟΥΚΑΝΟΙ - ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΕΛ. ΤΥΠΟΣ - ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ: 

ΑΡΑΟΥΚΑΝΟΙ - ΑΡΧΑΙΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ

ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΙ ΑΜΦΟΡΕΙΣ ΑΝΑ ΤΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΕΥΡΩΠΗΣ & Η.Π.Α.

 

ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟΙ ΑΜΦΟΡΕΙΣ ΠΟΥ "ΦΙΛΟΞΕΝΟΥΝΤΑΙ" ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΟΥΣΕΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ (ΕΥΡΩΠΗΣ & Η.Π.Α).

ΟΤΑΝ Η ΑΠΡΟΚΑΛΥΠΤΗ ΛΕΗΛΑΣΙΑ ΒΑΦΤΙΖΕΤΑΙ "ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ"...

• Αμφορέας των Παναθηναίων

• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μουσείο του Λούβρου αρ. MN705)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μουσείο του Λούβρου αρ. MN704)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μουσείο του Λούβρου αρ. MNB 3223)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Βρετανικό Μουσείο αρ. 610)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μουσείο Γκετί αρ. 79.AE.147)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αρ. 20044)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αρ. 20046)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αρ. 20048)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μουσείο Γκετί αρ. 93.AE.55)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 56.171.6)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Βρετανικό Μουσείο αρ. 604)

• Παναθηναϊκός αμφορέας (Ινστιτούτο Τέχνης του Ντιτρόιτ αρ. 50.193.A)

• Παναθηναϊκός αμφορέας (Βρετανικό Μουσείο αρ. 605)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Αρχαιολογικό Μουσείο Βερολίνου, αρ. 1832)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 56.171.3)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. L.2002.41.2)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μουσείο Γκετί αρ. 77.AE.9)

• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 16.71)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μουσείο του Λούβρου αρ. F277)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μουσείο του Λούβρου αρ. MN706)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 07.286.80)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 99.13.1)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Βρετανικό Μουσείο αρ. 133)

• Παναθηναϊκός αμφορέας (Σπάρτη)
• Παναθηναϊκός αμφορέας του Ζωγράφου της Αιώρας
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Αρχαιολογικό Μουσείο Σαμοθράκης)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 07.286.79)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Κρατική αρχαιολογική συλλογή Μονάχου, αρ. 1451)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 14.130.12)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 56.171.5)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 1989.281.89)
• Ψευδοπαναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 53.11.1)
• Αμφορέας Burgon (Βρετανικό Μουσείο αρ. B130)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Αρχαιολογικό Μουσείο Χάλλε αρ. 560)
• Παναθηναϊκός αμφορέας (Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης αρ. 1978.11.13)