Η ΔΙΑΚΟΠΗ ΤΩΝ ΘΕΪΚΩΝ ΕΡΓΩΝ...

  

 ΔΗΜΗΤΗΡ ΚΑΙ ΔΗΜΟΦΩΝ (ΥΙΟΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΕΙΡΑΣ).

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΤΗΝ ΙΕΡΑ ΟΔΟ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ.

ΔΙΑΚΟΠΗ

Το έργον των Θεών διακόπτομεν εμείς,

τα βιαστικά κι άπειρα όντα της στιγμής.

Στης Ελευσίνος και στης Φθίας τα παλάτια

η Δήμητρα κ’ η Θέτις αρχινούν έργα καλά

μες σε μεγάλες φλόγες και βαθύν καπνόν. Aλλά

πάντοτε ορμά η Μετάνειρα από τα δωμάτια

του βασιλέως, ξέπλεγη και τρομαγμένη*,

και πάντοτε ο Πηλεύς φοβάται κ’ επεμβαίνει**.

Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

(*  Βλ. Ομηρικό Ύμνο εις Δήμητραν) 

(** Βλ. Αργοναυτικά, Απολλωνίου Ροδίου).

ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΩΝ ΗΛΙΑΔΩΝ ΝΥΜΦΩΝ

 

Τα Δάκρυα των Αδελφών του Φαέθοντος

Ως φως εν ύλη, ως διαφανής
χρυσός ο ήλεκτρος είναι ο τιμαλφής.
Ότε απαίσιος δύναμις εμμανής,
φθονούσα τον Φαέθοντα, εκ κορυφής

τον κατεκρήμνισε των ουρανών,
αι αδελφαί του ήλθον μελανείμονες
εις το υγρόν του μνήμα, τον Ηριδανόν,
κ' ημέραν, νύκτα έκλαιον αι τλήμονες.

Κ' εθρήνουν μετ' αυτών όλ' οι θνητοί
την ματαιότητα ονείρων υψηλών.
Ω τύχη άσπλαγχνος, ω μοίρα μισητή,
έπεσεν ο Φαέθων εκ των νεφελών!

Εντός των ταπεινών μας εστιών
ας ζήσωμεν ολιγαρκείς και ποταποί·
εκβάλωμεν τους πόθους εκ των καρδιών,
ας παύση πάσα προς τον ουρανόν ροπή.

Έκλαιον πάντοτε αι δυστυχείς,
έκλαιον του Φαέθοντος αι αδελφαί,
κ' επί εκάστης του Ηριδανού πτυχής
αντανεκλώντο αι ωχραί αυτών μορφαί.

Εν άκρα συγκινήσει τα σεπτά
δάκρυα των νυμφών εδέχετο η γη
και εθησαύριζεν. Ως δ' έγιναν επτά
ημέραι, κ' η ογδόη έλαμψεν αυγή,

εις αιωνίαν παρεδόθησαν
στιλπνότητα τα κλαύματά των τα πολλά
κ' εις ήλεκτρον λαμπρόν μετεμορφώθησαν.
Ω λίθε εκλεκτέ! ω δάκρυα καλά!

Θρήνος γενναίος, θρήνος ζηλευτός,
μεστός αγάπης και μεστός μαρμαρυγής-
τίμιαι αδελφαί, με δάκρυα φωτός
εκλάψατε τον κάλλιστον νέον της γης.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

 

ΚΤΙΣΤΑΙ

  - Η "ΜΥΘΩΔΗΣ ΓΕΝΕΑ", ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΟΙ ΠΟΛΛΟΙ ΟΝΕΙΡΟΠΟΛΟΥΝ, ΩΣ ΥΠΟΣΧΕΣΗ ΑΝΤΑΜΟΙΒΗΣ ΤΩΝ ΔΙΚΩΝ ΤΟΥΣ ΣΤΕΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΚΟΠΩΝ... ΚΑΙ Η ΟΠΟΙΑ ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΖΕΙ ΤΟΝ "ΤΕΛΕΙΟ ΒΙΟ", ΑΛΛΑ "ΕΚ ΝΕΟΥ ΠΑΣ Ο ΜΑΤΑΙΟΣ ΚΟΠΟΣ ΑΥΤΩΝ ΑΡΧΙΖΕΙ"...

Κτίσται

Η Πρόοδος οικοδομή είναι μεγάλη - φέρει
καθείς τον λίθον του· ο εις λόγους, βουλάς, ο άλλος
πράξεις - και καθημερινώς την κεφαλήν της αίρει
υψηλοτέραν. Θύελλα, αφνίδιός τις σάλος

εάν επέλθη, σωρηδόν οι αγαθοί εργάται
ορμώσι και το φρούδον των υπερασπίζοντ' έργον.
Φρούδον, διότι καθενός ο βίος δαπανάται
υπέρ μελλούσης γενεάς, κακώσεις, πόνους στέργων,

ίνα η γενεά αυτή γνωρίση ευτυχίαν
άδολον, και μακράν ζωήν, και πλούτον, και σοφίαν
χωρίς ιδρώτα ποταπόν, ή δούλην εργασίαν.

Αλλ' η μυθώδης γενεά ουδέποτε θα ζήση·
η τελειότης του αυτή το έργον θα κρημνίση
κ' εκ νέου πας ο μάταιος κόπος αυτών θ' αρχίση.

                      Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

 

ΙΘΑΚΗ

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νά 'ναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.

Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.

Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.

Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωϊά να είναι
που με τί ευχαρίστησι, με τί χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους·
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά·
σε πόλεις Aιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.

Πάντα στον νου σου νά 'χεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.
Aλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.

Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες οι Ιθάκες τί σημαίνουν. 

                      Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ 

ΤΡΩΕΣ - ΚΑΒΑΦΗΣ

"ΤΡΩΕΣ"... Ή "ΑΧΑΙΟΙ";

 "ΦΙΛΟΙΣΤΡΕ ΚΑΚΟΙΣ, ΑΓΑΘΟΙΣ ΔΕ ΦΡΟΝΗΣΙΣ..."

                   (ΟΡΦΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΑΘΗΝΑΣ)

Τρώες

Είν' η προσπάθειές μας, των συφοριασμένων·
είν' η προσπάθειές μας σαν των Τρώων.
Κομμάτι κατορθώνουμε· κομμάτι
παίρνουμ' επάνω μας· κι αρχίζουμε
νάχουμε θάρρος και καλές ελπίδες.

Μα πάντα κάτι βγαίνει και μας σταματά.
Ο Αχιλλεύς στην τάφρον εμπροστά μας
βγαίνει και με φωνές μεγάλες μας τρομάζει.

Είν' η προσπάθειές μας σαν των Τρώων.
Θαρρούμε πως με απόφασι και τόλμη
θ' αλλάξουμε της τύχης την καταφορά,
κ' έξω στεκόμεθα ν' αγωνισθούμε.

Αλλ' όταν η μεγάλη κρίσις έλθει,
η τόλμη κ' η απόφασίς μας χάνονται·
ταράττεται η ψυχή μας, παραλύει·
κι ολόγυρα απ' τα τείχη τρέχουμε
ζητώντας να γλυτώσουμε με την φυγή.

Ομως η πτώσις μας είναι βεβαία. Επάνω,
στα τείχη, άρχισεν ήδη ο θρήνος.
Των ημερών μας αναμνήσεις κλαιν κ' αισθήματα.
Πικρά για μας ο Πρίαμος κ' η Εκάβη κλαίνε.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης

Trojans

Our efforts are those of the unfortunate;
our efforts are like those of the Trojans.
Somewhat we succeed; somewhat
we regain confidence; and we start
to have courage and high hopes.

But something always happens and stops us.
Achilles in the trench before us
emerges and with loud cries terrifies us.--

Our efforts are like those of the Trojans.
We believe that with resolution and daring
we will alter the blows of destiny,
and we stand outside to do battle.

But when the great crisis comes,
our daring and our resolution vanish;
our soul is agitated, paralyzed;
and we run around the walls
seeking to save ourselves in flight.

Nevertheless, our fall is certain. Above,
on the walls, the mourning has already begun.
The memories and the sentiments of our days weep.
Bitterly Priam and Hecuba weep for us.

Constantine P. Cavafy 

ΠΗΓΗ

ΤΑ ΑΛΟΓΑ ΤΟΥ ΑΧΙΛΛΕΩΣ

Τον Πάτροκλο σαν είδαν σκοτωμένο, 
που ήταν τόσο ανδρείος, και δυνατός, και νέος, 
άρχισαν τ’ άλογα να κλαίνε του Aχιλλέως· 
η φύσις των η αθάνατη αγανακτούσε 
για του θανάτου αυτό το έργον που θωρούσε.
Τίναζαν τα κεφάλια των και τες μακρυές χαίτες κουνούσαν, 
την γη χτυπούσαν με τα πόδια, και θρηνούσαν
τον Πάτροκλο που ενοιώθανε άψυχο —αφανισμένο—
μια σάρκα τώρα ποταπή —το πνεύμα του χαμένο—
 ανυπεράσπιστο —χωρίς πνοή—
εις το μεγάλο Τίποτε επιστραμένο απ’ την ζωή.
 
Τα δάκρυα είδε ο Ζευς των αθανάτων 
αλόγων και λυπήθη. «Στου Πηλέως τον γάμο» 
είπε «δεν έπρεπ’ έτσι άσκεπτα να κάμω· 
καλλίτερα να μην σας δίναμε, άλογά μου 
δυστυχισμένα! Τι γυρεύατ’ εκεί χάμου 
στην άθλια ανθρωπότητα πού’ναι το παίγνιον της μοίρας. 
Σεις που ουδέ ο θάνατος φυλάγει, ουδέ το γήρας 
πρόσκαιρες συμφορές σας τυραννούν. Στα βάσανά των 
σας έμπλεξαν οι άνθρωποι.» —Όμως τα δάκρυά των 
για του θανάτου την παντοτινή 
την συμφοράν εχύνανε τα δυο τα ζώα τα ευγενή.

                                             
                                          Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

 

ὣς μένον ἀσφαλέως περικαλλέα δίφρον ἔχοντες
οὔδει ἐνισκίμψαντε καρήατα· δάκρυα δέ σφι
θερμὰ κατὰ βλεφάρων χαμάδις ῥέε μυρομένοισιν
ἡνιόχοιο πόθῳ· θαλερὴ δ' ἐμιαίνετο χαίτη
ζεύγλης ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν ἀμφοτέρωθεν.
Μυρομένω δ' ἄρα τώ γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων,
              

                       ΟΜΗΡΟΥ ΙΛΙΑΣ, Ρ 436 ἑπ.

ΣΟΦΟΙ ΔΕ ΠΡΟΣΙΟΝΤΩΝ...

Θεοὶ μὲν γὰρ μελλόντων,

ἄνθρωποι δὲ γιγνομένων,

σοφοὶ δὲ προσιόντων αἰσθάνονται.

        Φιλόστρατος, Τὰ ἐς τὸν Τυανέα  Ἀπολλώνιον, Βιβλίον 8^ον, κεφ. 7 (Ἀπολογία)

Οι άνθρωποι γνωρίζουν τα γινόμενα.
Τα μέλλοντα γνωρίζουν οι Θεοί,
πλήρεις και μόνοι κάτοχοι πάντων των φώτων.
Εκ των μελλόντων οι σοφοί τα προσερχόμενα
αντιλαμβάνονται. Η ακοή

αυτών κάποτε εν ώραις σοβαρών σπουδών
ταράττεται. Η μυστική βοή
τούς έρχεται των πλησιαζόντων γεγονότων.
Και την προσέχουν ευλαβείς. Ενώ εις την οδόν
έξω, ουδέν ακούουν οι λαοί.

                                         Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ

ΕΙΓΕ ΕΤΕΛΕΥΤΑ...

«Πού απεσύρθηκε, πού εχάθηκε ο Σοφός;
Έπειτ' από τα θαύματά του τα πολλά,
την φήμη της διδασκαλίας του
που διεδόθηκεν εις τόσα έθνη
εκρύφθηκ' αίφνης και δεν έμαθε κανείς
με θετικότητα τι έγινε
(ουδέ κανείς ποτέ είδεν τάφον του).
Έβγαλαν μερικοί πως πέθανε στην Έφεσο.
Δεν τόγραψεν ο Δάμις όμως• τίποτε
για θάνατο του Απολλωνίου δεν έγραψεν ο Δάμις.
Άλλοι είπανε πως έγινε άφαντος στην Λίνδο.
Ή μήπως είν' εκείν' η ιστορία
αληθινή, που ανελήφθηκε στην Κρήτη,
στο αρχαίο της Δικτύννης ιερόν.
Αλλ' όμως έχουμε την θαυμασία,
την υπερφυσικήν εμφάνισί του
εις έναν νέον σπουδαστή στα Τύανα.
Ίσως δεν ήλθεν ο καιρός για να επιστρέψει,
για να φανερωθεί στον κόσμο πάλι•
ή μεταμορφωμένος, ίσως, μεταξύ μας
γυρίζει αγνώριστος.
Μα θα ξαναφανερωθεί
ως ήτανε, διδάσκοντας τα ορθά• και τότε βέβαια
θα επαναφέρει την λατρεία των Θεών μας,
και τες καλαίσθητες Ελληνικές μας τελετές.»
...

Κ. Π. Καβάφης

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΑΝΑΜΟΡΦΩΤΕΣ... ΤΗΣ ΣΥΜΦΟΡΑΣ

Εν μεγάλη Ελληνική αποικία, 200 π.Χ.

Ότι τα πράγματα δεν βαίνουν κατ' ευχήν στην Αποικία
δεν μέν' η ελαχίστη αμφιβολία,
και μ' όλο που οπωσούν τραβούμ' εμπρός,
ίσως, καθώς νομίζουν ουκ ολίγοι, να έφθασε ο καιρός
να φέρουμε Πολιτικό Αναμορφωτή.

Όμως το πρόσκομμα κ' η δυσκολία
είναι που κάμνουνε μια ιστορία
μεγάλη κάθε πράγμα οι Αναμορφωταί
αυτοί. (Ευτύχημα θα ήταν αν ποτέ
δεν τους χρειάζονταν κανείς). Για κάθε τι,
για το παραμικρό ρωτούνε κ' εξετάζουν,
κ' ευθύς στον νου τους ριζικές μεταρρυθμίσεις βάζουν,
με την απαίτησι να εκτελεσθούν άνευ αναβολής.

Έχουνε και μια κλίσι στες θυσίες.
Παραιτηθείτε από την κτήσιν σας εκείνη•
η κατοχή σας είν' επισφαλής:
η τέτοιες κτήσεις ακριβώς βλάπτουν τες Αποικίες.
Παραιτηθείτε από την πρόσοδον αυτή,
κι από την άλληνα την συναφή,
κι από την τρίτη τούτην: ως συνέπεια φυσική•
είναι μεν ουσιώδεις, αλλά τι να γίνει;
σας δημιουργούν μια επιβλαβή ευθύνη.

Κι όσο στον έλεγχό τους προχωρούνε,
βρίσκουν και βρίσκουν περιττά, και να παυθούν ζητούνε•
πράγματα που όμως δύσκολα τα καταργεί κανείς.

Κι όταν, με το καλό, τελειώσουνε την εργασία,
κι ορίσαντες και περικόψαντες το παν λεπτομερώς,
απέλθουν, παίρνοντας και την δικαία μισθοδοσία,
να δούμε τι απομένει πια, μετά
τόση δεινότητα χειρουργική.

Ίσως δεν έφθασεν ακόμη ο καιρός.
Να μη βιαζόμεθα• είν' επικίνδυνον πράγμα η βία.
Τα πρόωρα μέτρα φέρνουν μεταμέλεια.
Έχει άτοπα πολλά, βεβαίως και δυστυχώς, η Αποικία.
Όμως υπάρχει τι το ανθρώπινον χωρίς ατέλεια;
Και τέλος πάντων, να, τραβούμ' εμπρός.

Κ. Π. Καβάφης