ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ ΚΑΙ ΜΙΜΗΣΙΝ
IN MEMORIAM ET IMITATIONEM
Τὸ γὰρ Βέβαιον καὶ Πιστὸν καὶ Ὑγιές, τοῦτο ἐγώ φημι εἶναι τὴν ἀληθινὴν Φιλοσοφίαν... Αυτό που έχει Βεβαιότητα, Αξιοπιστία και Υγίεια, αυτό λέω εγώ ότι είναι η αληθινή Φιλοσοφία... ~ΠΛΑΤΩΝ - Δεκάτη Επιστολή~
Θεατρόφιλους από γεννησιμιού τους θα πρέπει να θεωρούν τους εαυτούς τους οι Αιτωλοακαρνάνες, αφού στον νομό τους έχουν βρεθεί ώς τώρα έξι αρχαία θέατρα.
Μικρά, μεγάλα, ένα που βλέπει τη γέφυρα Ρίου -Αντιρρίου, άλλο τον Αχελώο, ενώ όλα ανήκουν στις αρχαίες πόλεις: Μακύνεια, Καλυδώνα, Πλευρώνα, Οινιάδες, Στράτο και Αμφιλοχικό Αργος. Βέβαια δεν είναι όλα πλήρως ανασκαμμένα και κανένα αναστηλωμένο. Αποτελούν όμως ένα πολιτιστικό κεφάλαιο στο οποίο επενδύει ο νομάρχης Θύμιος Ν. Σώκος όπως και ο Σταύρος Μπένος διά του σωματείου «Διάζωμα», οι οποίοι οργανώνουν αύριο (7 μ.μ.) μια εκδήλωση στο Παπαστράτειο Μέγαρο Αγρινίου για την παρουσίαση της έκδοσης «Τα αρχαία θέατρα της Αιτωλοακαρνανίας» του Λάζαρου Κολώνα, της Μαρίας Σταυροπούλου-Γάτση και του Γιώργου Σταμάτη.
Το πιο καλοδιατηρημένο θέατρο είναι των Οινιάδων και το πιο περίεργο είναι της Καλυδώνας. Κι αυτό γιατί:
* ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΚΑΛΥΔΩΝΑΣ έχει ορθογώνια ορχήστρα και τα εδώλιά του είναι διατεταγμένα σε σχήμα Π. Βρέθηκε στη δεκαετία του '60 στον λόφο του Λαφρίου κατά την κατασκευή της εθνικής οδού Αντιρρίου -Ιωαννίνων, και λόγω της διάταξης των εδωλίων του ερμηνεύθηκε ως Βουλευτήριο. Η έρευνα που ακολούθησε το 2002-2003 για την αρχαία πόλη διέψευσε την αρχική εκτίμηση και κατέληξε στο συμπέρασμα πως πρόκειται για θέατρο που φέρει 26 σειρές εδωλίων από ψαμμιτικούς λίθους. Η ανασκαφή του, που βρίσκεται σε εξέλιξη, δείχνει ότι η ορχήστρα είχε σκηνικό οικοδόμημα. Εχει βρεθεί ένας τοίχος που προφανώς ανήκει στο προσκήνιο και διατηρεί στοιχεία θυραίων ανοιγμάτων και κιονοστοιχίας, σύμφωνα με τους αρχαιολόγους. Προς το παρόν έχουν εντοπιστεί οι θέσεις έξι ιωνικών κιόνων, ενώ ο συνολικός τους αριθμός υπολογίζεται σε δώδεκα».
* ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΜΑΚΥΝΕΙΑΣ βρίσκεται σε ένα μικρό πλάτωμα στην ακρόπολη της αρχαίας πόλης, πλάι σε έναν αταύτιστο ναό, γιατί προφανώς εξυπηρετούσε κάποιες λατρευτικές ανάγκες. Βλέπει τη θαλάσσια περιοχή του Πατραϊκού κόλπου και το στενό πέρασμα Ρίου - Αντιρρίου. Από το μνημείο, σώζεται το τοξοειδές κοίλο του και 14 σειρές εδωλίων. Η διαπίστωση, ότι το επίσημο πρόσωπο θα καθότανε στο ανατολικό άκρο της πρώτης σειράς των εδωλίων σε έναν λίθινο θρόνο με θέα προς τους θεατές, οδηγεί στη σκέψη ότι αρχικά δεν αποκλείεται να λειτούργησε και ως βουλευτήριο.
* ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΠΛΕΥΡΩΝΑΣ βρίσκεται κολλητά στα τείχη της Νέας Πλευρώνας (235 π.Χ.), μιας από τις μεγαλύτερες πόλεις της Αιτωλίας με τα εντυπωσιακής διατήρησης τείχη. Με εξαιρετική θέα στη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου· και θεωρείται από τα πιο ενδιαφέροντα θέατρα της περιοχής γιατί το επίμηκες σκηνικό του εφάπτεται του τείχους και ενός πύργου του που σώζεται σε ύψος 5,70 μ., ο οποίος θα πρέπει να αποτελούσε βοηθητικό χώρο της σκηνής και των παρασκηνίων του. Η ορχήστρα του θεάτρου (διαμέτρου 11,60 μ.) είναι διαμορφωμένη με χώμα στο φυσικό έδαφος. Υπολογίζεται πως θα είχε 25-30 σειρές εδωλίων. Ορατές είναι μόνο 16.
* ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΟΙΝΙΑΔΩΝ είναι κτισμένο κοντά στην Αγορά της αρχαίας πόλης, με εκπληκτική θέα στις γύρω πεδινές εκτάσεις, στην παλιά κοίτη του Αχελώου ποταμού και τις παράκτιες περιοχές. Ο χώρος από την πρώτη ανασκαφή του 1900, οπόταν αποκαλύφθηκαν η σκηνή, η ορχήστρα και το μισό κοίλο, έμενε μερικώς επιχωσμένος ώς το 1987. Οι εργασίες συνεχίστηκαν το '91-'93 και το 2002-2006 έγινε ανάταξη εδωλίων, αναλημματικών τοίχων κ.λπ. Η ορχήστρα του θεάτρου (διαμέτρου 16,14 μ.) σώζεται σε άριστη κατάσταση, όχι όμως και η σκηνή από την οποία είναι ορατά μόνο τα θεμέλια του προσκηνίου και των παρασκηνίων. Το σκηνικό οικοδόμημα ήταν ορθογώνιο, μονώροφο αρχικά, με πέντε ανοίγματα όπου τοποθετούνταν ζωγραφικοί πίνακες (το σκηνικό). Στη δεύτερη φάση έγινε διώροφο. Το θέατρο είχε πολύ καλή ακουστική και υπολογίζεται ότι θα χωρούσε 4.600 άτομα.
* ΤΟ ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ βρίσκεται μέσα στα τείχη της αρχαίας πόλης που βλέπει στον ποταμό Αχελώο. Είναι το μεγαλύτερο από τα αποκαλυφθέντα θέατρα του νομού και διατηρούνται σε καλή κατάσταση ορισμένες σειρές εδωλίων, η ορχήστρα και ο αποχετευτικός αγωγός. Το κοίλο του χωρίζεται σε 11 κερκίδες. Σώζονται 33 σειρές εδωλίων με 11 θρόνους (προεδρίες), μία σε κάθε κερκίδα. Υπολογίζεται ότι χωρούσε 6.000 θεατές.
* ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΑΜΦΙΛΟΧΙΚΟΥ ΑΡΓΟΥΣ βρίσκεται σε μια ελαιόφυτη ιδιοκτησία σε απόσταση 12 χλμ. από την Αμφιλοχία κοντά στον σημερινό οικισμό Καινούργιο. Η θέση του έχει επισημανθεί από το 1916 λόγω της υπάρξης 2-3 λαξευτών τοίχων των εδωλίων, αλλά δεν έχει ποτέ ερευνηθεί.
ΠΗΓΗ: ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ
«Ἐν μὲν οὖν τῇ ψυχῇ νοῦς καὶ λόγος ὁ τῶν ἀρίστων πάντων ἡγεμὼν καὶ κύριος Ὄσιρίς ἐστιν, ἐν δὲ γῇ καὶ πνεύμασι καὶ ὕδασι καὶ οὐρανῷ καὶ ἄστροις τὸ τεταγμένον καὶ καθεστηκὸς καὶ ὑγιαῖνον ὥραις καὶ κράσεσι καὶ περιόδοις Ὀσίριδος ἀπορροὴ καὶ εἰκὼν ἐμφαινομένη· Τυφὼν δὲ τῆς ψυχῆς τὸ παθητικὸν καὶ τιτανικὸν καὶ ἄλογον καὶ ἔμπληκτον, τοῦ
δὲ σωματικοῦ τὸ ἐπίκηρον καὶ νοσῶδες καὶ ταρακτικὸν
ἀωρίαις καὶ δυσκρασίαις καὶ κρύψεσιν ἡλίου καὶ ἀφανισμοῖς σελήνης οἷον ἐκδρομαὶ καὶ ἀφηνιασμοὶ καὶ Τυφῶνος· καὶ τοὔνομα κατηγορεῖ τὸ Σήθ, ᾧ τὸν Τυφῶνα καλοῦσι· φράζει μὲν τὸ καταδυναστεῦον καὶ καταβιαζόμενον, φράζει δὲ τὴν πολλάκις ἀναστροφὴν καὶ πάλιν ὑπεκπήδησιν. Βέβωνα δὲ τινὲς μὲν ἕνα τῶν τοῦ Τυφῶνος ἑταίρων γεγονέναι λέγουσιν, Μανεθὼς δ' αὐτὸν τὸν Τυφῶνα καὶ Βέβωνα καλεῖσθαι· σημαίνει δὲ τοὔνομα κάθεξιν ἢ κώλυσιν, ὡς τοῖς πράγμασιν ὁδῷ βαδίζουσι καὶ πρὸς ὃ χρὴ φερομένοις ἐνισταμένης τῆς τοῦ Τυφῶνος δυνάμεως. διὸ καὶ τῶν μὲν ἡμέρων ζῴων ἀπονέμουσιν αὐτῷ τὸ ἀμαθέστατον, ὄνον· τῶν δ' ἀγρίων τὰ θηριωδέστατα, κροκόδειλον καὶ τὸν ποτάμιον ἵππον· περὶ μὲν οὖν τοῦ ὄνου προδεδηλώκαμεν· ἐν Ἑρμοῦ πόλει δὲ Τυφῶνος ἄγαλμα δεικνύουσιν ἵππον ποτάμιον, ἐφ' οὗ βέβηκεν ἱέραξ ὄφει μαχόμενος, τῷ μὲν ἵππῳ τὸν Τυφῶνα δεικνύντες, τῷ δ' ἱέρακι δύναμιν καὶ ἀρχήν, ἣν βίᾳ κτώμενος ὁ Τυφὼν πολλάκις οὐκ ἀνίεται ταραττόμενος ὑπὸ τῆς κακίας καὶ ταράττων. διὸ καὶ θύοντες ἑβδόμῃ τοῦ Τυβὶ μηνός, ἣν καλοῦσιν ἄφιξιν Ἴσιδος ἐκ Φοινίκης, ἐπιπλάττουσι τοῖς ποπάνοις ἵππον ποτάμιον δεδεμένον. Ἐν δ' Ἀπόλλωνος πόλει νενομισμένον ἐστὶ κροκοδείλου φαγεῖν πάντως ἕκαστον· ἡμέρᾳ δὲ μιᾷ θηρεύσαντες ὅσους ἂν δύνωνται καὶ κτείναντες ἀπαντικρὺ τοῦ ἱεροῦ προβάλλουσι καὶ λέγουσιν ὡς ὁ Τυφὼν τὸν Ὧρον ἀπέδρα κροκόδειλος γενόμενος, πάντα καὶ ζῷα καὶ φυτὰ καὶ πάθη τὰ φαῦλα καὶ βλαβερὰ Τυφῶνος ἔργα καὶ μέρη καὶ κινήματα ποιούμενοι.»
Μανθάνειν ἐν μὲν τῷ Οὐρανῷ τὸ ὁρᾶν, ἐν δὲ τῇ Γῇ τὸ ἀναμιμνήσκεσθαι.
Μακάριος ὁ διὰ τῶν Μυστηρίων διελθών, οὗτος γιγνώσκει τῆς ζωῆς τὴν ἀρχὴν καὶ τὸν σκοπόν!
Ὄλβιος ὅστις ἰδὼν κεῖνα εἶσ’ ὑπὸ χθόνα· οἶδε μὲν βίου τελευτάν, οἶδεν δὲ διόσδοτον ἀρχάν!
Πίνδαρος, Ποιητὴς τῶν Ἱερῶν Ἀγώνων τοῦ Ἑλληνισμοῦ καὶ Προφήτης τοῦ Ἀπόλλωνος ἐν Δελφοῖς.
Και τί να πω αύριο στον Ήλιο;
«Σήκω,
η παλιά φιδομάνα και που τώρα
πάλι τη γην ολόγυρα γυρεύει
στις δίπλες του σφιχτά για να τυλίξει»;
«Ξύπνα», να πω, «Τιτάνα Εσύ, και πάλι,
κυκλόφερε τα θεία πατήματά Σου,
τα θεία Σου τα σκιρτήματα τριγύρω
στο φοβερό ερπετό που ξαναζώνει
τη γη κι ο οσκρός* του αρχίνισε να τρέχει
στις θείες πηγές Σου, φαρμακώνοντάς τις»;
«Ο διθύραμβος του Ρόδου», Άγγελος Σικελιανός